Disiplin Hukukunda Kıyas Yoluyla Suç İhdas Edilebilir Mi?

Kamu hukukunda, birçok durumda idareye kanunların çizdiği çerçevede takdir yetkisini kullanma hakkı verilmiştir. İdareye tanınan takdir yetkisine, disiplin suçunun niteliğini saptarken de ihtiyaç duyulacaktır.

Disiplin suç ve cezalarının tahdidi olarak sayıldığı yasa maddelerine rastlanmakla birlikte, bazen de kanunda sadece disiplin cezalarına yer verilerek, disiplin suçlarının belirlenmesi idarenin takdir yetkisine ve yorumuna bırakılmaktadır. Suçun unsuru olarak karşımıza çıkan “tipiklik”, bir fiilin, cezalandırılabilmesi için kanunda öngörülen suç tanımına uygun olmasını gerektirir. Ceza hukukunda suç olarak kabul edilen fiiller ceza kanunlarında tek tek tanımlanmıştır. Eğer fiil kanunda tanımlanan tipe uymuyorsa “suç” olarak kabul edilmez ve cezalandırılmaz. Kamu disiplin hukukunda ise çoğu kez böyle bir tanımlama yapılmamış ve suç tanımları genel ibarelerle ifade edilmiştir.

Kanunda olaya uygulanacak bir kural bulunmaması durumunda, bu boşluğun, benzer hukuk kuralı bulunarak doldurulmasına “benzetme (kıyas)” adı verilir. Kıyas ve yorum arasında fark bulunmaktadır. Yorum kanun hükmünün ne anlama geldiğini ve kanun koyucunun gerçek iradesini belirlemeye yönelik bir faaliyet iken kıyas hukuk kuralının uygulama alanı dışında kalan bir başka olaya uygulanarak kanundaki boşluğun doldurulmasıdır.

Kamu personeli disiplin hukukunda, mevzuattaki disiplin suçlarının bir kısmı “devlet memuru vakarına yakışmayacak tutum”, “maiyetindeki elemanların yetiştirilmelerine özen göstermemek”, “kurumların huzur, sükûn ve çalışma düzenini bozmak” gibi yoruma açık, esnek, muğlak, idarenin takdirine bırakılmış suç tiplerinden oluşmaktadır. Bu tür hükümler, gerek disiplin cezası veren makama gerekse disiplin cezası işlemini denetleyen hâkime geniş takdir yetkisi tanımakla beraber, nihayetinde bir hükmün yorumuna ilişkindir.

Disiplin hukukunda kıyas yoluyla suç ihdas edilebilmesine imkân tanıyan hükümlere 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinin sondan dördüncü fıkrası hükmüdür: “Yukarıda sayılan ve disiplin cezası verilmesini gerektiren fiil ve hallere nitelik ve ağırlıkları itibariyle benzer eylemlerde bulunanlara da aynı neviden disiplin cezaları verilir.”

Bu durum kanunsuz suç ve ceza olmaz kuralına aykırılık oluşturduğu gerekçesiyle eleştirilmektedir. Bu yazarlar, disiplin hukukunda kıyas ilkesini getiren torba hükümlerin idareyi hukuka aykırı davranmaya teşvik ettiğini, disiplin suç ve cezalarının da Anayasa’nın 38. maddesindeki ilkelere uymak zorunda olduğunu savunmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir