Ege Denizinin Özelikleri ve Adalar

A. Coğrafi Konum ve Özellikler

Ege Denizi, Doğu Akdeniz’in kuzeyinde 41°-35°enlemleri ile 23°-28° doğu boylamları arasında yer almaktadır. Boğazlar yoluyla Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan Ege Denizinin ortalama derinliği 350 metre, kuzey güney istikametindeki uzunluğu 660, genişliği 150 ile 400 km arasındadır. Toplam alanı 214.000 km2’dir.

Girintili çıkıntılı kıyılarında çok sayıda koy, körfez ve yarımada bulunmaktadır. Deniz dibi çeşitli derinlikte düzlük, oluk ve tepeliklerle kaplıdır. Deniz yüzeyinde ise çok sayıda kaya parçası, adacık ve ada bulunmaktadır.

Ege denizi yarı kapalı bir deniz olup bu özelliği hukuki statüsüne ilişkin değerlendirmelerde dikkate alınması gereken bir niteliktir.[1]

B. Ege Denizindeki Ada, Adacık ve Kayalıklar

Ege Adalarının büyük kısmı çeşitli zamanlarda imzalanan uluslararası anlaşmalarla Yunanistan’a devredilmiştir. Bunlardan bir kısmı Türk kıyılarına yakınlığı ile dikkat çekmektedir.

Türk Deniz Kuvvetleri Komutanlığının araştırmalarına göre Ege’de 1800 kadar ada veya adacık bulunmaktadır. Bunlardan yaklaşık 100’ünde yerleşim görülmektedir.[2] En küçüğü 3 km2 olan 103 ada ve adacıkta yerleşim bulunmaktadır. Bunlardan 70’inde yıl boyu yerleşim devam etmekteyken, sadece 40’ında halkın genel ihtiyaçlarını karşılayabilecek, iş ve istihdam sağlayan hizmet kuruluşları bulunmaktadır. Yunanistan’a ait adalarda toplam 1.250.000 kişi yaşamakta olup adalar Yunanistan’ın genel yüzölçümü içerisinde %19, nüfusu içerisinde ise %13’lük kısmını oluşturmaktadır.

Ege Denizindeki adalardan 9’u Türkiye’ye aittir. Gökçeada, Bozcaada, Uzunada, Alibey, Karaada (Bodrum), Salih, Hekim, Çatal, Kara (Çeşme). Bunlardan yerleşik hayatın sürdüğü 3 adada yaklaşık 10.000 kişi yaşamaktadır.

Yunan kaynaklarına göre Ege Denizinde 3000’den fazla coğrafi formasyon bulunmaktadır. Bunlardan yaklaşık 50’si ada, 511’i adacık ve çok sayıda kayalık bulunmaktadır.[3]

Ada ve adacıkların sayısı hukuki statüsünün yanı sıra sayısı da Yunanistan ve Türkiye arasında tartışmalı konulardan biridir. Yunanistan önceleri 2000 civarında formasyondan bahsederken zamanla bu sayıyı 3000’e kadar çıkarmıştır. Yunanistan’ın öne sürdüğü bu rakamlar Türkiye tarafından kabul görmemektedir.[4]


[1] Başeren, (Ege Sorunları) a.g.e., 2003, s.8.

[2] Ali Kurumahmut, Ege’de Temel Sorun: Egemenliği Tartışmalı Adalar, Ankara, TTK, 1998, s.4.

[3] Yiannis Desypris, 777 Wonderful Greek Islands, Athens, Toubi’s, 1994, s.4.

[4] Şule Kut, “Türk Dış Politikasında Ege Sorunu”, Türk Dış Politikasının Analizi, Faruk Sönmezoğlu (Ed.), 3.bs., İstanbul, Der Yayınları, 2004, s.506.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir