Uluslararası Hukukta Ülke Kazanmaya İlişkin Kavramlar

Egemenliği tartışmalı adalarla ilgili sorun sahalarının çözümüne yönelik değerlendirmelerde uluslararası hukukun toprak kazanmaya ilişkin hükümleri esas alınmaktadır. Uluslararası hukukta toprak kazanma yöntemleri, anlaşmayla devir (cession), işgal (occupation), kazandırıcı zamanaşımı (acqusitive prescription), doğal oluşum sonucu kazanım (accretion) ve fetih (conquest) olarak tespit edilmiştir.

Ege adalarıyla ilgili ihtilaflara uygulanacak normların başında Lozan Barış Andlaşması ve deniz sorunlarına ilişkin örf ve adet hukuku kuralları gelmektedir. Bununla birlikte taraflar tezlerini savunurken uluslararası hukukun ülke kazanmaya ilişkin aşağıdaki hükümlerine de atıfta bulunmaktadır.

Devir: Devletler egemenliği kendine ait olan toprak parçasını anlaşma yaparak bir başka devlete devredebilir.Hiçbir devlet hukuken sahip olduğu haklardan fazlasını devredemez. Anlaşmada egemenliğin devredildiğine dair niyet açıkça belirtilmelidir. Ayrıca gelecekte yaşanabilecek ihtilafları engellemek amacıyla devredilecek ülke parçasının açık şekilde tanımlanması ve belirlenmesi gereklidir. [1]

İşgal: İşgal bir devletin, işgal anında sahipsiz olan bir ülkeyi veya toprak parçasını işgal etme niyeti ile egemenliği altına alarak yönetmesidir. Bir ülke toprağının işgal yoluyla kazanılabilmesi için bu toprağın işgal anında sahipsiz olduğunun ispatlanması gereklidir. Egemenliği tartışmalı olan, aidiyeti tam olarak bilinmeyen toprak parçaları hukuki bir terim olan “sahipsiz toprak” olarak değerlendirilmez. Bu tip toprakların işgal yoluyla kazanılması mümkün değildir. [2]

Kazandırıcı Zamanaşımı: Bir devletin bir başka devlete ait toprak parçası üzerinde egemenlik kurma niyetiyle uzun süreli ve kesintisiz olarak alenen hükümranlık sergilemesine rağmen bu duruma diğer tarafın itiraz etmemesi nedeniyle fiili durumun hukuki duruma dönüşmesidir.[3]

Kuvvet Kullanma Suretiyle Elde Etme (Fetih): Kuvvet kullanmanın yasaklandığı günümüzde bu yöntemle ülke kazanmak hukuken mümkün değildir. Savaşmak suretiyle yenilen ülkeyi ele geçirmeye ifade etmektedir.

Doğal Oluşum Sonucu Kazanım: Bir ülkeye ait toprakların doğal oluşumlar sonucu genişlemesidir.


[1] Sevin Toluner, Milletlerarası Hukuk Dersleri-Devletin Yetkisi, İstanbul, Beta Yay, 1996, s.12.

[2] Pazarcı, (II.Kitap) a.g.e., s.219.

[3] Toluner, a.g.e., s.24.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir